l1 l2

 Strona główna
 Badania nieinwazyjne
  Test PAPP-A
  Test potrójny, podwójny, zintegrowany
  Standardowe badanie USG
  USG 4D
  USG genetyczne
  Badanie przepływu w przewodzie żylnym
  Przepływ przez zastawkę trójdzielną
  Zesp. Downa, inne aneuploidie
  Instrukcja pobierania krwi
  Dokumenty dla pacjentki
  FAQ
 Choroby genetyczne
 Wady wrodzone
 Badania inwazyjne
 Zdjęcia USG
 Pomiar NT
 Sposób obliczenia ryzyka
 Cennik
 Formularz kontaktowy
menu



Zgodnie z zaleceniami Konsultanta Krajowego w Dziedzinie Ginekologii i Położnictwa w Polsce u każdej ciężarnej należy wykonać badanie USG dwukrotnie: w 18-22 i 28-32 tygodniu ciąży. Należy podkreślić, że są to zalecenia minimalne. Aby zapewnić dokładną ocenę budowy i rozwoju płodu oraz wykrycie czynników ryzyka okołoporodowego należy wykonać badania USG ciąży w poniższych okresach:

okres ciąży
cel badania
10-14 tydzień ciąży wczesne wykrywanie niektórych wad rozwojowych płodu, ocena przezierności karkowej
18-22 tydzień ciąży wykrywanie większości wad rozwojowych, USG genetyczne (15-21 tydzień) - w wybranych grupach kobiet ciężarnych
28-32 tydzień ciąży ocena rozwoju płodu, wczesne wykrywanie zaburzeń wzrostu i innych czynników ryzyka okołoporodowego
36-40 tydzień ciąży ocena ryzyka okołoporodowego, położenia, wielkości i rozwoju płodu


Jakość badań USG wykonywanych w pracowniach USG nie specjalizujących się w diagnostyce położniczej pozostawia na całym świecie wiele do życzenia. Znaczna większość wad serca oraz wiele innych wad rozwojowych, nie mówiąc o zespole Downa i innych chorobach "genetycznych" pozostaje nierozpoznana. Sytuacja jednak poprawia się, na co główny wpływ ma wzrost wiedzy lekarzy.

Obrazowanie USG jest niezbędną częścią większości diagnostycznych i leczniczych zabiegów wykonywanych podczas ciąży. Pobranie materiału od płodu do badań genetycznych odbywa się pod kontrolą obrazu USG, umożliwiającego wybór najbezpieczniejszego miejsca wkłucia. Materiałem tym mogą być komórki płynu owodniowego, jeżeli wykonujemy amniopunkcję, kosmki trofoblastu, jeżeli wykonujemy biopsję kosmówki (trofoblastu - CVS), lub komórki krwi płodu, jeżeli wykonujemy kordocentezę (FBS).
Pod kontrolą obrazu USG można również wykonać pewne zabiegi wewnątrzmaciczne, mające na celu leczenie płodu. Mogą one polegać na nakłuciu nieprawidłowych przestrzeni wypełnionych płynem, na założeniu cewników, lub rzadziej na podaniu leków, albo przeszczepieniu komórek.



Większość kobiet ciężarnych na świecie nie ma dostępu do wysokospecjalistycznych placówek, zatrudniających specjalistów diagnostyki chorób płodu i dysponujących najwyższej klasy sprzętem. Podstawowe badanie USG, tzw. przesiewowe położnicze badanie USG ma na celu określenie wieku ciąży i wykluczenie łatwiejszych do uwidocznienia wad rozwojowych. W razie podejrzenia nieprawidłowości u płodu w tym badaniu ciężarna jest kierowana do ośrodka wyspecjalizowanego w badaniach płodu, dysponującego nie tylko lepszym sprzętem i specjalistyczną wiedzą, ale również możliwościami dalszej diagnostyki - inwazyjnej, genetycznej, kardiologicznej, molekularnej, mikrobiologicznej, biochemicznej, metabolicznej i wielu innymi. W takim ośrodku wykonać można również szczególne, ukierunkowane na wykluczenie określonej grupy chorób płodu badania ultrasonograficzne i inne badania obrazowe. Należą tu m.in.:
  1. Badanie USG genetyczne, w kierunku zespołu Downa, Edwardsa, Patau i innych chorób genetycznych, w którym lekarz dokonuje oceny ryzyka najczęstszych choroby płodu na podstawie oceny kilkudziesięciu parametrów. (Np. grubość fałdu potylicznego, długość kości ramiennej, wymiar przednio-tylny miedniczki nerkowej, kształt i długość kości nosowej, małżowiny usznej, szerokość nosa, echogenność jelita, wsierdzia i nici ścięgnistych i wiele innych). Jeżeli ryzyko choroby płodu obliczone w oparciu o te parametry jest podwyższone, kobiecie ciężarnej proponuje się dodatkowe badania, np. amniopunkcję, która prawie w 100% wyklucza, lub potwierdza aberrację chromosomową płodu. W badaniu tym możliwe jest również rozpoznanie lub postawienie podejrzenia kilkuset innych zespołów chorobowych, często uwarunkowanych genetycznie, których wiele można ostatecznie zdiagnozować dopiero po urodzeniu dziecka. W obrazie USG może ujawnić się wiele chorób, niemożliwych do rozpoznania podczas amniopunkcji genetycznej (kariotypu płodu).
  2. Badanie echokardiograficzne płodu (tzw. echo serca, lub krócej ECHO), w którym lekarz ocenia szczegółowo budowę i funkcję serca i układu krążenia płodu, co umożliwia wykluczenie większości poważnych wad rozwojowych tych narządów. Należy pamiętać, że niektóre wady serca i układu krążenia mogą powstać dopiero w późniejszym okresie ciąży, a nawet po narodzeniu, a niektóre nieprawidłowości mogą ulec samoistnej korekcie.
  3. NMR - czyli rezonans magnetyczny, umożliwiający niekiedy dokładniejszą ocenę zwłaszcza układu nerwowego i szkieletowego płodu



Trudno wyobrazić sobie prowadzenie ciąży bez badania USG. Badania ultrasonograficzne stały się głównym i nieodzownym źródłem informacji o zdrowiu płodu. Są bezpieczne (przy przestrzeganiu zasad właściwej praktyki i stosowaniu nowoczesnego sprzętu, wyświetlającego na ekranie informację o natężeniu ultradźwięków), dokładne i względnie tanie (np. w porównaniu z rezonansem magnetycznym, czyli jedyną inną rutynową metodą bezpiecznego obrazowania dostępną w ciąży).

UWAGA: w położnictwie i ginekologii zawsze liczymy wiek ciąży według daty ostatniej miesiączki. Aparaty USG są tak ustawione, by podawać wiek ciąży również według daty ostatniej miesiączki, czyli w rzeczywistości dodają 2 tygodnie (14 dni) do rzeczywistego wieku ciąży od chwili zapłodnienia.

Wczesna ciąża
Zazwyczaj około 7 tygodnia ciąży proponujemy ciężarnej pierwsze badanie USG. Już od 4 1/2 tygodnia ciąży możliwe jest uwidocznienie pęcherzyka ciążowego, a od 5 tygodnia pęcherzyka żółtkowego. Pęcherzyk ciążowy to wypełniona płynem przestrzeń, zawierająca płód, jamę owodni i pozazarodkową jamę ciała. Pęcherzyk żółtkowy to mała przestrzeń, podobna do balonika, będąca pozostałością po naszych przodkach, składających jaja. U gadów i ptaków zawiera on substancje zapasowe dla zarodka. U człowieka nie pełni funkcji odżywczej. Jego nieprawidłowa budowa może być wczesnym objawem nieprawidłowego rozwoju płodu lub struktur jaja płodowego.
Zarodek jest widoczny i można zmierzyć jego wielkość od około 5 1/2 tygodnia. W tym okresie ciąży należy uwidocznić prawidłowe zagnieżdżenie pęcherzyka ciążowego, czynność serca płodu i ewentualne krwiaki, mogące zagrażać ciąży. W przypadku krwawienia we wczesnej ciąży trzeba sprawdzić, czy bije serce zarodka/płodu, co jest możliwe od około 5-6 tygodnia. Jeżeli serce płodu bije, to pomimo krwawienia rokowanie jest dobre i około 85% zarodków kontynuuje rozwój. Serce płodu rozpoczyna swoją pracę z wolną prędkością, około 90 uderzeń na minutę i przyśpiesza do około 160 u/min w 9-10 tygodniu, a następnie powoli zwalnia do 140 u/min. Niekiedy stwierdzamy obecność struktur jaja płodowego bez obecności zarodka, co nazywamy pustym jajem płodowym.
Często zdarza się, że do jajeczkowania dochodzi w innym momencie, niż można byłoby się spodziewać na podstawie daty ostatniej miesiączki, nawet jeżeli kobieta regularnie miesiączkuje. Dlatego wyniki badania USG we wczesnej ciąży, przy podejrzeniu nieprawidłowego rozwoju zarodka należy interpretować ostrożnie. Często na przykład zdarza się że widoczny jest pęcherzyk ciążowy bez echa zarodka, bo pacjentka zaszła w ciążę później i dopiero przy kolejnym badaniu USG pojawia się zarys zarodka z bijącym sercem.
W pierwszym trymestrze ciąży za pomocą badania USG można rozpoznać różne postaci choroby trofoblastycznej (zaśniad groniasty), różne postacie ciąży pozamacicznej (właściwie ektopowej - czyli nieprawidłowo zagnieżdżonej). Wiele innych nieprawidłowości można rozpoznać u płodu dopiero po 11 tygodniu ciąży, dlatego zasadniczo niecelowe jest wykonywanie badań USG pomiędzy 7 a 11 tygodniem po stwierdzeniu prawidłowego obrazu zarodka około 6-7 tygodnia ciąży.

Ocena wieku ciążowego i wielkości płodu
Ocena wieku ciążowego w USG nie jest bezpośrednia i polega na pomiarze wielkości poszczególnych struktur płodu i przyporządkowaniu im określonego wieku ciąży. Dokładność oceny wieku ciążowego od około 8 do około 20 tygodnia ciąży wynosi około +/- 4-7 dni. W późniejszym okresie ciąży różnice tempa wzrostu pomiędzy różnymi płodami (odmienności tempa wzrostu są w znacznej mierze uwarunkowane genetycznie) powodują spadek dokładności oceny wieku ciąży w USG. Dlatego w razie rozbieżności pomiędzy np. spodziewanym terminem porodu obliczonym na podstawie badania USG w 12 i 30 tygodniu ciąży, pierwszeństwo ma wynik z 12 tygodnia.
W drugiej połowie ciąży ocena wielkości poszczególnych struktur płodu ma ogromne znaczenie dla diagnostyki zaburzeń wzrostu i odżywienia płodu a pośrednio dla oceny wydolności łożyska.
Najczęściej wykorzystywane pomiary w USG (tzw. parametry biometryczne) to:
CRL (długość ciemieniowo-siedzeniowa płodu - od głowy do siedzenia), mierzona od 7 do 13 tygodnia, później niedokładna ze względu na nabytą przez dziecko umiejętność zginania i prostowania kręgosłupa.
BPD (wymiar dwuciemieniowy - szerokość główki); mierzy się go od 10-12 tygodnia ciąży do końca ciąży. Ponieważ nie uwzględnia kształtu głowy, jest mniej dokładny w ocenie wieku ciążowego.
HC (obwód głowy); mierzy się go od 12-14 tygodnia ciąży. Ponieważ uwzględnia kształt głowy, jest bardziej dokładny od BPD w ocenie wieku ciążowego.
FL (długość kości udowej), mierzona od 12-14 tygodnia ciąży określa wielkość najdłuższej kości ciała płodu (chociaż do ok. 16 tygodnia kość ramienna jest dłuższa od udowej) i odzwierciedla tempo wzrostu płodu na długość. Przeciętnie jej długość rośnie od ok. 15 mm w 14 tyg. ciąży do 75 mm w terminie porodu. Pomiary kości długich są niezbędne dla rozpoznania karłowatości płodu, dostarczają cennych informacji w diagnostyce wielu innych chorób.
AC (obwód brzucha), mierzony od około 12-15 tygodnia, najbardziej istotny jest pod koniec ciąży, gdyż określa odżywienie płodu - wpływ na ten pomiar ma grubość tkanki tłuszczowej, wielkość wątroby i innych narządów jamy brzusznej, które w przypadku zaburzeń funkcji łożyska są gorzej ukrwione i wolniej rosną. Zwolnione tempo wzrostu brzucha płodu jest jednym z najwcześniejszych sygnałów, zapowiadających zaburzenia przepływu krwi w łożysku. Można zaryzykować twierdzenie, że jest to najważniejszy z parametrów charakteryzujących wielkość płodu ocenianych w trzecim trymestrze ciąży.
EFW (szacowana masa płodu) jest parametrem obliczanym na podstawie części z wyżej wymienionych parametrów biometrycznych. Im większą liczbę parametrów uwzględnia oprogramowanie ultrasonografu, tym dokładność oceny masy płodu powinna być wyższa, jednak fakt, że niedokładności pomiarów poszczególnych struktur płodu mogą się sumować, powoduje, że końcowa dokładność nie jest zadowalająca.



  p1
    p2d
  l2d